ถาม – ตอบ

อาการของโรคแพ้อากาศ ต่างจากไข้หวัดใหญ่อย่างไร?

ตอบ: โรคแพ้อากาศมักมีเพียงอาการคัน จาม มีน้ำมูกใสๆ แต่ไข้หวัดใหญ่นั้น จะมีไข้สูง ปวดเมื่อยตามร่างกาย จามและแสบจมูก ระคายคอ ไอ และมีอาการตลอดทั้งวัน ต้องระวังโรคแทรกซ้อน เมื่อเป็นไข้หวัดใหญ่แล้วควรพบแพทย์ทันที

ได้ยินมาว่าไรฝุ่นแพ้อากาศร้อนจัด เย็นจัด ในเมืองหนาวมีหิมะตก จะมีไรฝุ่นไหม?

ตอบ: ในประเทศหนาวเย็นก็มีปัญหาเรื่องไรฝุ่นเช่นเดียวกัน แต่จะเป็นคนละสายพันธุ์กับเขตร้อนอย่างบ้านเรา

ไรฝุ่นเจาะไชเนื้อผ้าได้หรือไม่?

ตอบ: ได้ หากเป็นผ้าทอทั่วไป เช่น ผ้าปูที่นอน Cotton จึงมีรูของผ้าที่ห่างประมาณ 500 ไมโครเมตร ไรฝุ่นผ่านได้สบาย จึงมีการคิดค้นผ้าที่ทอแน่นรูเล็กประมาณ 6-10 ไมโครเมตร ถี่จนไรฝุ่นและมูลไม่สามารถผ่านได้

บริเวณใดของบ้านเป็นจุดเสี่ยงไรฝุ่นมากที่สุด?

ตอบ: บ้านของไรฝุ่นคือ “ที่นอน หมอน และตุ๊กตา” เพราะมีสภาพอากาศและความมืด มีอาหารโอชะ และยังมีเส้นใยที่ซับซ้อน ไรฝุ่นจึงซ่อนตัวได้อย่างสบาย เพิ่มประชากรได้มากมาย ส่วนในครัวพบสารก่อภูมิแพ้ชนิดอื่นมากกว่า

บนเสื้อผ้าและตัวเรา มีไรฝุ่นเกาะได้หรือไม่?

ตอบ: อาจจะมีและไม่มี เพราะแหล่งอาศัยของไรฝุ่นคือที่ๆ มีเส้นใย แต่ไรฝุ่นไม่ถูกกับแสงแดด และเมื่อไต่ตามตัวก็ไม่อันตราย เพราะไม่กัดคน ส่วนใหญ่จะแพ้มูลของมันมากกว่า

การใช้เครื่องดูดฝุ่นบ่อยๆ ทำความสะอาดพรมและโซฟา จะช่วยลดไรฝุ่นได้หรือไม่?

ตอบ: ช่วยลดได้ทั้งฝุ่นและไรฝุ่น แต่กำจัดไม่ได้ 100%

คนเป็นโรคภูมิแพ้ควรใช้ที่นอนแบบไหน?

ตอบ: ควรเลือกที่นอนที่ความสบาย บางมากที่สุด เพราะซักและตากแดดง่าย ถ้าติดฟูกหนาก็ควรใช้พลาสติกหรือผ้ากันไรฝุ่นคลุมที่นอนและหมอน เพื่อป้องกันไรฝุ่นและมูลที่เราจะสูดดมเข้าไป

ควรเปลี่ยนที่นอนบ่อยแค่ไหน?

ตอบ: ไม่สามารถตอบเป็นจำนวนที่แน่นอนได้ เพราะขึ้นอยู่กับชนิดของที่นอน และการใช้งาน เมื่อที่นอนที่ใช้ไปนานๆ และไม่ได้ใช้ผลิตภัณฑ์กันไรฝุ่น ไรฝุ่นเพิ่มขึ้นจำนวนมาก และยิ่งใช้มานานก็ยิ่งมีจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ

“ผ้ากันไรฝุ่น” ใช้อย่างไรจึงจะถูกวิธี?

ตอบ: ควรใช้ผ้ากันไรฝุ่นกับเครื่องนอนทุกชิ้น โดยมีวิธี คือ ให้ปลอกหมอนกันไรฝุ่นก่อน จึงสวมปลอกหมอนธรรมดา ส่วนผ้าปูเตียงก็ปูผ้ากันไรฝุ่นก่อนจึงปูผ้าธรรมดา เมื่อใช้งานผ้าปูและปลอกหมอนปกติผ่านไป 1-2 สัปดาห์ ให้นำผ้าไปซักและตากแดด ส่วนผ้ากันไรฝุ่นนั้น ให้ซัก 2 เดือน/ครั้ง ควรซักผ้ากันไรฝุ่นบ้าง เพราะถ้าไม่ซักเลยก็จะมีสารก่อภูมิแพ้สะสมได้

“ผ้ากันไรฝุ่น” ป้องกันไรฝุ่นได้อย่างไร?

ตอบ: ผ้ากันไรฝุ่นใช้หลักการ เป็นตัวกั้นระหว่างคนกับไรฝุ่นและมูลไรฝุ่น ตัวกั้นอาจเป็นผ้า พลาสติก หรือวัสดุอื่นๆ

การใช้ผ้ากันไรฝุ่นจำเป็นขนาดไหน?

ตอบ: การคลุมเครื่องนอนด้วยผ้ากันไรฝุ่นเป็นที่นิยมแพร่หลายทั่วโลก เพราะสะดวก และบางประเทศเห็นว่าเป็นเรื่องจำเป็นมาก ที่จะช่วยป้องกันและทำควบคู่ไปกับการรักษาผู้ป่วยโรคภูมิแพ้

เครื่องฟอกอากาศมีผลดีกับผู้เป็นโรคภูมิแพ้ไรฝุ่นอย่างไร?

ตอบ: เครื่องฟอกอากาศมี 3 ระบบ คือ Mechanical Filtration, Electronic Air Cleaner และ Hybrid Filters แต่ยังไม่มีข้อมูลใดรองรับว่าจะช่วยลดอาการภูมิแพ้ไรฝุ่นได้ แต่มีผลดีกับผู้ที่เป็นภูมิแพ้ละอองเกสรพืช

เครื่องปรับอากาศได้ผลดีในการป้องกันไรฝุ่นอย่างไร?

ตอบ: เครื่องปรับอากาศมีหน้าที่ในการลดอุณหภูมิ ลดความชื้นในอากาศ อาจมีส่วนช่วยให้สภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมกับการมีชีวิตของไรฝุ่น ปัจจุบันมีเทคโนโลยีมากมาย แต่ยังขาดผลการวิจัยว่าช่วยลดสารก่อภูมิแพ้จากไรฝุ่นและเชื้อราได้

ลูกเหม็น สเปรย์ฉีดยุง ฉีดแมลงสาบ สามารถฆ่าไรฝุ่นได้ไหม?

ตอบ: สารพวกนี้มีฤทธิ์ฆ่าไรฝุ่นได้ แต่การใช้บนที่นอนอาจไม่เหมาะนัก เพราะอาจมีกลิ่นและสารตกค้างได้

แสงแดดฆ่าไรฝุ่นได้หรือไม่?

ตอบ: การตากแดดนั้น สามารถฆ่าไรฝุ่นได้ และยังทำให้ไข่ไรฝุ่นฝ่อ แต่เมื่อเราตากแดดที่นอนด้านเดียวนานๆ ไรฝุ่นจะย้ายไปอยู่อีกฝั่ง ถึงแม้จะไม่สามารถกำจัดไรฝุ่นได้ 100% แต่การตากแดดก็เป็นวิธีที่ดีในการลดความชื้นได้ดี

โรคภูมิแพ้เป็นโรคติดต่อหรือไม่?

ตอบ: โรคนี้ไม่ใช่โรคติดต่อ เพราะไม่ใช่โรคติดเชื้อ แต่จะติดต่อกันภายในครอบครัว เพราะเป็นโรคทางพันธุกรรม

จะรู้ได้อย่างไรว่า บนเตียงของเรามีไรฝุ่นเยอะแค่ไหน?

ตอบ: ต้องดูดฝุ่นที่นอนออกมาวิเคราะห์ในห้องแล็บ โดยใช้หัวดักฝุ่นที่ออกแบบมาพิเศษ จากนั้นนำฝุ่นใส่ถุงเก็บในตู้เย็นที่อุณหภูมิ -20 องศาเซลเซียส แล้วติดต่อที่ศูนย์บริการและวิจัยไรฝุ่น โรงพยาบาลศิริราช

รู้สึกคันเวลานอน ไม่แน่ใจว่าเป็นเพราะไรฝุ่นหรือเปล่า?

ตอบ: ไรฝุ่นไม่สามารถกัดหรือต่อยคนได้ แต่มูลของมันทำให้ไอ จาม และหืดหอบ อาการคันน่าจะมาจากสาเหตุอื่น

ไรฝุ่นกับตัวเรือด เหมือนหรือต่างกันอย่างไร

ตอบ: ต่างกัน เช่น ขนาดตัว ไรฝุ่นนั้นเล็กจนมองไม่เห็น ตัวเรือดบนเตียงกินเลือดเป็นอาหาร จึงมีปากแบบแทงดูด แต่ไรฝุ่นไม่กัด ปากมีไว้กินพวกโปรตีน เช่น รังแค แบคทีเรีย ฯลฯ

เราแพ้อะไร แพ้ฝุ่น หรือแพ้ไรฝุ่น?

ตอบ: เราแพ้ทั้งสองอย่าง เพราะไรฝุ่นจะขับถ่ายออกมาเป็นฝุ่น ฟุ้งกระจายในห้องนอนและมุมอับๆ ส่วนฝุ่นในบ้าน ก็มีส่วนประกอบของสิ่งสกปรกอยู่มากมาย ดังนั้นเมื่อหายใจรับฝุ่นเข้าไปมากๆ ก็จะเป็นภูมิแพ้ได้เช่นกัน

โรคภูมิแพ้ที่ตา ต่างจากโรคตาแดงอย่างไร?

ตอบ: โรคภูมิแพ้ที่ตาพบได้บ่อยๆ ซึ่งจะเกิดอาการที่หนังตา เยื่อตา กระจกตา และมักจะมาพร้อมกับภูมิแพ้ที่จมูก ที่ผิวหนัง และโรคหืด แต่จะคันที่ตามาก และจะมีเยื่อตาบวมแดง แต่ไม่ได้แดงจัดเหมือนโรคตาแดงที่เกิดจากไวรัส

อาการคันทั้งตัวในเวลานอน เพราะภูมิแพ้ไรฝุ่นใช่หรือเปล่า?

ตอบ: ใช่ ถึงแม้จะใช้บริการกำจัดแมลงหรือเปลี่ยนผ้าปูที่นอนแล้ว ก็ยังไม่สามารถกำจัดไรฝุ่นได้ 100%

เมื่ออาการภูมิแพ้กำเริบ มักจะคันจมูกและขยี้บ่อยๆ จะทำให้เป็นริดสีดวงจมูกหรือเปล่า?

ตอบ: การขยี้จมูกบ่อยไม่ทำให้เป็นริดสีดวงจมูก แต่การเป็นภูมิแพ้เรื้อรัง อาจทำให้เป็นโรคภูมิแพ้จมูกอักเสบและไซนัสอักเสบชนิดเรื้องรัง ผลที่ตามมาอาจจะทำให้เป็นริดสีดวงจมูกได้

ไซนัสอักเสบมีสาเหตุมาจากโรคภูมิแพ้ใช่หรือไม่?

ตอบ: ใช่ สำหรับผู้ป่วยโรคไซนัสเรื้อรัง ควรได้รับการตรวจโรคภูมิแพ้จมูกด้วย เพราะโรคนี้จะทำให้เยื่อบุโพรงจมูกบวม ทำให้รูเปิดรอบจมูกเกิดการอุดตัน จนกลายเป็นไซนัสอักเสบตามมา แต่ไซนัสอักเสบก็ยังมีสาเหตุอื่นร่วมด้วย

ถ้าอยากรู้ว่าเราแพ้อะไรบ้าง ต้องทำอย่างไร? ที่ไหน?

ตอบ: สามารถตรวจภูมิแพ้ได้ที่โรงพยาบาลใหญ่ๆ โดยจะมี 2 วิธี คือ การทดสอบทางผิวหนังโดยการสะกิด และการเจาะเลือดตรวจหาสารก่อภูมิต้านทานที่ทำให้แพ้ (Specific Ig E)

คุณหมอแนะนำให้ตรวจโรคภูมิแพ้ที่ผิวหนัง โดยต้องฉีดยาหลายสิบเข็ม จะมีอันตรายไหม? มีวิธีอื่นอีกหรือไม่?

ตอบ: การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังด้วยวิธีสะกิด เป็นวิธีที่ทั่วโลกใช้เพื่อวินิจฉัยโรคนี้ เช่น โรคแพ้อากาศ และโรคหืด เมื่อตรวจสอบด้วยวิธีนี้แล้วจึงสามารถนำสู่ขั้นตอนการรักษาได้อย่างแม่นยำ แต่ก็ฉีดเพียงตื้นๆ ใช้น้ำยาเพียงหยดเดียว ไม่อันตรายและไม่เจ็บ และยังมีวิธีอื่นอีก คือ การตรวจเลือด แต่ต้องรอผลนานกว่า ราคาแพงกว่าและอาจไม่ครอบคลุม บางคนตรวจเลือดแล้ว อาจจะต้องตรวจแบบสะกิดอีกครั้ง

สงสัยว่าแพ้อากาศ เมื่อไปตรวจ ทำไมหมอถึงให้เอกซเรย์ไซนัสด้วย?

ตอบ: จมูกและไซนัสอยู่ใกล้กัน และมีเยื่อบุชนิดเดียวกัน ติดต่อเป็นผืนเดียวกันผ่านทางรูเปิดปิดของไซนัสที่เปิดเข้าสู่โพรงจมูก เมื่อเป็นภูมิแพ้แล้วอาจลุกลามไปถึงโพรงไซนัสได้ โดยเฉพาะผู้ที่ป่วยเป็นภูมิแพ้มาเป็นเวลานาน เมื่อตรวจไซนัสด้วย หากพบอาการจะได้รักษาควบคู่กันไป

สมัยเด็กเป็นหืด เมื่อโตแล้วสูบบุหรี่ จะให้เกิดอาการได้หรือไม่?

ตอบ: ผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้ และโรคหืดไม่ควรสูบบุหรี่ ไม่ควรอยู่ในที่ๆ มีควันบุหรี่ ทั้งนี้ ควรพักผ่อนให้เพียงพอ งดแอลกอฮอล์ ออกกำลังกาย เมื่อสุขภาพแข็งแรง โรคหืดก็จะไม่กลับมาอีก

การฉีดวัคซีนรักษาโรคภูมิแพ้มีข้อดีข้อเสียอย่างไร?

ตอบ:

ข้อดี : สามารถปรับเปลี่ยนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ให้กลับมาทำงานได้ปกติ จึงช่วยป้องกันโรคภูมิแพ้ในระบบทางเดินหายใจ และโรคหืดได้ ช่วยให้ภูมิแข็งแกร่งขึ้น ป้องกันการแพ้ชนิดอื่น จนอาจรักษาหายขาดได้

ข้อเสีย : การฉีดต้องทำอย่างต่อเนื่องยาวนาน ระยะแรกอาจฉีดสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง ค่อยๆ เพิ่มขนาดวัคซีน ต่อเนื่อง 3-6 เดือน และต้องเข้ารับการฉีดที่สถานพยาบาลที่พร้อม เพราะอาจเกิดภาวะแพ้ทั่วกายชนิดรุนแรงได้

ถ้าไม่ฉีดวัคซีน มีวิธีอื่นที่จะช่วยรักษาและป้องกันโรคภูมิแพ้ได้หรือเปล่า?

ตอบ: ปัจจุบันมีวิธีการหยอดวัคซีนใต้ลิ้น ซึ่งมีผลดีเช่นเดียวกัน แต่ต้องใช้ขนาดสูงกว่า ราคาจึงแพงกว่ามาก

วัคซีนไรฝุ่น ป้องกันโรคได้นานไหม?

ตอบ: วัคซีนไรฝุ่นทำมาจากน้ำยาที่สกัดจากไรฝุ่น แต่ถูกปรับให้ใช้กับคนได้ การใช้วัคซีนไรฝุ่นจึงเป็นการค่อยๆ กระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกัน วิธีนี้สามารถควบคุมโรคได้นาน แต่การวินิจฉัยและการรักษาควรอยู่ในดุลยวินิจของแพทย์

ยาพ่นจมูกชนิดที่ใช้แล้วจมูกโล่งทันที เมื่อใช้นานๆ แล้วมีผลข้างเคียงหรือไม่?

ตอบ: ยาพ่นจมูกชนิดนี้ ออกฤทธิ์หดหลอดเลือด ทำให้เยื่อบุโพรงจมูกที่บวมยุบลง แต่เมื่อหมดฤทธิ์แล้วก็จะกลับมาบวมได้อีก หากใช้ต่อเนื่อง อาจทำให้คัดจมูกมากขึ้น จนหยุดยาพ่นไม่ได้ จึงไม่ควรใช้ติดต่อกันเกิน 5 วัน

เมื่อก่อนแพ้แค่ไรฝุ่น แต่ทำไมจึงมีอาการแพ้ชนิดอื่นเพิ่มขึ้น เพราะอะไร? แก้ไขได้อย่างไร?

ตอบ: ผู้ที่เป็นภูมิแพ้ มักจะมีอาการแพ้ชนิดอื่นๆ เพิ่มมากขึ้น ตั้งแต่อายุน้อยๆ เริ่มแพ้ไรฝุ่น เมื่อได้รับสารก่อภูมิแพ้ชนิดอื่น ก็ยิ่งกระตุ้นอาการ ดังนั้น จึงควรหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ในบ้าน เช่น ขนสัตว์เลี้ยง และเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้นอกบ้าน เช่น ละอองเกสร วัชพืช เชื้อรา และรักษาโดยการฉีดวัคซีน

หากเจอคนกำลังจับหืด จะปฐมพยาบาลอย่างไร?

ตอบ: ให้นำผู้ป่วยนอนกึ่งนั่งในที่อากาศถ่ายเท งดออกแรง ทำให้ร่างกายอบอุ่น ค่อยๆ จิบน้ำอุ่น ปลอบโยน หากมียาพ่นก็ให้ใช้ได้เลย แล้วรีบนำส่งโรงพยาบาล

มีวิธีเลือกซื้อผ้าปูที่นอนและหมอนชนิดกันไรฝุ่นอย่างไร?

ตอบ: หมอนและผ้าปูกันไรฝุ่นมีทั้งชนิดทอแน่น และเคลือบสารฆ่าไรฝุ่น และปัจจุบันยังมีการผสานเทคโนโลยีที่พัฒนามากขึ้น ควรเลือกซื้อผ้าที่ทอแน่นประมาณ 6-10 ไมโครเมตร

โรคภูมิแพ้เกิดจากอะไร เป็นแล้วรักษาหายขาดหรือไม่?

ตอบ: โรคภูมิแพ้เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานผิดปกติ ปัจจุบันยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่การกำจัด-หลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำให้แพ้และมีสุขภาพแข็งแรง ทำให้สามารถดำรงชีวิตได้อย่างปกติ